Noren hechten aan hun geschiedenis. Recente geschiedenis, maar ook heel oude historie…
Als je door Noorwegen reist, kan het je niet ontgaan. Overal zie en proef de geschiedenis. Vaak in kleine lokale musea, waar je ziet hoe de wijze van leven in de laatste paar honderd jaar wordt bewaard. Hele dorpen werden bij wijze van spreken verplaatst naar lokale volksmusea. Een heel mooi voorbeeld is het schitterende openluchtmuseum Maihaugen bij Lillehammer.
Deze keer lichten we drie totaal verschillende musea uit, die we bezochten tijdens onze grote reis door Noorwegen, in 2024. De teksten hebben we samengevat uit onze routegids ‘Met de Camper door Zuid-Noorwegen’.
Het Noorse Petroleum Museum, Stavanger
Binnen 20 minuten zitten we in het oude centrum van Stavanger en lopen we naar de westkant van de haven, waar het Petroleum Museum staat. Hier vlakbij meerden vroeger de vissersboten aan met rijke vangst: garnalen, haring en sardines. Het inblikken van vis was de belangrijkste industrie, maar die is al geruime tijd ter ziele. Olie nam de plaats in van de visserij en zorgde voor ongekende welvaart in heel Noorwegen. Toch lijkt Stavanger zijn oude intieme karakter goed bewaard te hebben. Dat merk je vooral wanneer je achter de havens door het oude centrum loopt.
Oliewinning, niet alleen een succesverhaal
Je vindt het ‘Norsk Oljemuseum’ makkelijk, want de glimmende ronde ‘oliedrums’ langs de kade zijn zeer herkenbaar. Het museum is absoluut een bezoek waard. Veel van wat je in en rond de stad aan nieuwe gebouwen, wegen en tunnels ziet, is dankzij de olie-inkomsten in de afgelopen vier decennia tot stand gekomen.
Dat de oliewinning niet zonder slag of stoot is verlopen, zie je tijdens een rondgang door dit zeer interessante museum. Na de ontdekking in 1969 van het enorme olieveld Ekofisk in de Noordzee, was Philips Petroleum de eerste die een concessie kreeg van de Noorse regering. Een olieramp in 1977, waarbij het personeel van Ekofisk B-platform in allerijl moest worden geëvacueerd en er een enorme hoeveelheid olie in zee stroomde, veranderde de houding van de Noorse overheid ten opzichte van de Amerikaanse exploitanten. In het museum is te zien, in woord en beeld en met schaalmodellen, hoe de Noren zelf een betrouwbare techniek ontwikkelde voor latere booreilanden. Boeiend! Eén kanttekening: de nogal melodramatische film in het kleine museumtheater voegt weinig toe aan het verhaal over het Noorse succes.
Tenslotte een tip voor een geslaagde dag in de verrassend mooie stad Stavanger:
bezoek het Petroleummuseum in de ochtend, zodat er ruim tijd overblijft om de leuke straatjes bij de Oude Haven en natuurlijk het historische Gamle Stavanger te bezoeken.
Na een grote ramp ontwikkelden de Noren zelf veilige boorplatforms
Voor het werken op grote diepte werden speciale duikrobotpakken ontwikkeld
Kistefos Museum in Jevnaker (Hønefoss) – van houtpulp tot moderne kunst
In 1890 startte A/S Kistefos Træsliberi (houtzagerij) dicht bij de waterval in de rivier Randselva met de productie van houtpulp als grondstof voor papier. De oorspronkelijke fabriek, die hier ruim een eeuw geleden ontstond, is nu nog te zien als industrieel museum. Ooit waren er in Noorwegen ruim 100 pulpfabrieken die op waterkracht functioneerden. Maar daar is nergens meer iets van overgebleven, behalve hier in Jevnaker.
Beeldenpark Kistefos
Kistefos is nu, sinds 1999, een museum dat het gehele terrein van de voormalige houtzagerij beslaat. Een belangrijk onderdeel is een groot beeldenpark met moderne en toegepaste kunst, die inmiddels naam heeft gemaakt in de hele wereld. Dat is vooral te danken aan ‘The Twist’, een gebouw dat eruitziet als een enorme wokkel. Het gebouw is 60 meter lang en ‘hangt’ boven de rivier de Randselva. Het is een kunstwerk op zichzelf. Binnen is het een beeldengalerie met in hoofdzaak zuilvormige beelden ‘met een twist’ van de Britse beeldhouwer Tony Craig.
In het museumpark kan je zeker een halve dag doorbrengen, zonder dat je alle kunstwerken hebt gezien.
Foto’s hiernaast: The Twist is een galerij met houten sculpturen. Het is gebouwd over de rivier en heeft de vorm van een wokkel…
Foto’s v.l.n.r.:
Levensgroot gepolijst roestvrijstalen beeld van Elmgreen & Dragset kijkt naar binnen in de ‘wokkel’ na een zwemtocht over de rivier
Knalgele sculptuur van Marc Quin: Castor en Pollux
Eyecatcher in de rivier is deze bronzen fontein van Mar Quin
Sagastad, Vikingmuseum in Nordfjordeid
Dit museum ligt flink wat noordelijker, namelijk bnij Nordfjordeid aan de Nordfjord. Komend vanuit het noorden, op de terugweg van onze reis door Zuid-Noorwegen, rijden we vele kilometers langs de weidse Nordfjord in de richting van Nordfjordeid. Op weg naar Hellesylt aan de Geirangerfjord trekken we een paar uur uit om het het gloednieuwe Sagastad Museum te bezoeken. Daar ligt een nieuw gebouwd Vikingschip, genaamd Myklebust. Het is een nauwkeurige reconstructie van een ruim 1000 jaar oud schip, dat in een grafheuvel van een Vikingkoning werd teruggevonden. Althans, de schamele restanten ervan. Omdat het wel het grootste Vikingschip was dat ooit in Noorwegen werd gevonden, was het een dankbaar project om op deze plaats een groot museum te vestigen, waarin het herbouwde schip de hoofdrol zou krijgen. De Myklebust maakte vanaf Nordfjordeid in april 2019 zijn eerste vaart op de Nordfjord.
Elk jaar in april wordt de Myklebust eenmaal, soms tweemaal, ‘losgelaten’ in de fjord met een bemanning van ongeveer 70 vrijwilligers, roeiers, stuurlui en technisch personeel, allen gekleed in speciaal gemaakte historische costuums. Wie tussen half en eind april in de buurt is, moet zeker even naar het spektakel gaan kijken. Meer informatie vind je op de website:
sagastad.no/en en kijk ook even op youtube naar een film over de myklebust. Zoek op ‘Myklebust’ of gebruik de link
youtu.be/It9sytpno_Y
